ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΟΙ ΚΥΡΙΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

α) Εξελίξεις σε σχέση με την εξειδίκευση της συμφωνίας με τους εταίρους

• Ολοκληρώθηκε η 1^η αξιολόγηση με τη λήψη μέτρων που αυξάνουν τους φόρους και τις ασφαλιστικές εισφορές κυρίως των επαγγελματιών - επιχειρηματιών και μειώνουν τις συντάξεις κυρίως όσων θα συνταξιοδοτηθούν  στη συνέχεια
• Αναμένεται χρηματοδότηση ύψους 10,3 δισ. (που θα αξιοποιηθεί για την καταβολή των δόσεων αποπληρωμής του χρέους και την μείωση των οφειλών του δημόσιου τομέα προς ιδιώτες)
• Συμφωνήθηκε ένα 1ο σχέδιο για την αναδιάρθρωση του χρέους, με την αναγνώριση ότι αυτό δεν είναι βιώσιμο και τον ορισμό ποσού ίσου με το 15% του ΑΕΠ ως ανώτατου ετήσιου πλαφόν για την εξυπηρέτηση

β) Προσφυγική κρίση

Η προσφυγική κρίση δημιούργησε απειλές για τη χώρα και ταυτόχρονα έδωσε τη δυνατότητα σε αυτήν να επιδείξει έμπρακτη αλληλεγγύη, γεγονός που αποτελεί παρακαταθήκη στις σχέσεις της με τον προοδευτικό κόσμο διεθνώς. Η προσφυγική κρίση είναι παρούσα και πολλά εξαρτώνται από την ευαίσθητη ισορροπία μεταξύ Ε.Ε και Τουρκίας, ενώ νέοι δίοδοι όπως αυτή της Λιβυής επαναφέρουν το ζήτημα.

γ) Εξελίξεις στη σχέση της Ε.Ε με τα κράτη μέλη

Η προσφυγική κρίση αλλά και η οικονομική κρίση ανέδειξαν τα προβλήματα συνοχής της Ε.Ε. Το Brexitείναι χαρακτηριστική έκφραση της ενίσχυσης των φυγόκεντρων τάσεων και θέτει την Ε.Ε ενώπιον μεγάλων προκλήσεων.

Η ένταση των προβλημάτων συνοχής της Ε.Ε δείχνει την εξάντληση της προωθητικής δύναμης του σημερινού τρόπου λειτουργίας της. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια εξελισσόμενη αντιπαράθεση μεταξύ των δυνάμεων που θέλουν την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ενοποίησης και των δυνάμεων που θέλουν τη διάλυση της Ε.Ε ή στην καλύτερη περίπτωση τη μετατροπή της απλώς σε μια ενιαία οικονομική αγορά. Η αντίθεση αυτή γίνεται κυρίαρχη και τέμνει εγκάρσια τους χώρους της Αριστεράς και της Δεξιάς. Ένα πολιτικό σχέδιο για την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ενοποίησης με όρους δημοκρατίας,  κοινωνικής συνοχής και συνανάπτυξης γίνεται όρος εκ των ων ουκ άνευ για μια βιώσιμη προοπτική της Ε.Ε 

ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

α) Κυβερνητική πολιτική  μετά τον Σεπτέμβριο του 2015

α1) Διαπραγμάτευση και εξειδίκευση της συμφωνίας / 1η αξιολόγηση

• Η κυβέρνηση κινήθηκε ορθώς στην κατεύθυνση της εφαρμογής της συμφωνίας, ενώ έλαβε και την ορθή από δημοκρατική άποψη πρωτοβουλία  να νομοθετήσει τα μέτρα  χωρίς να περιμένει την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων με τους θεσμούς. Όμως το περιορισμένο εύρος του πλαισίου εντός του οποίου έπρεπε να επιλέξει τα μέτρα οφείλεται όχι μόνο στη συμφωνία που είχε προηγηθεί αλλά και στην ανεπάρκεια της κυβέρνησης για τη δυναμική προώθηση διαφορετικών λύσεων (όπως η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής αντί της αύξησης φόρων) που βεβαίως είναι δυνατόν να διατυπώνονται ως εναλλακτικές λύσεις, μόνο στο βαθμό που εφαρμόζονται και επιφέρουν έμπρακτα θετικά αποτελέσματα
• Τα μέτρα που συμφωνήθηκαν με κύρια σημεία τις ρυθμίσεις για τους φόρους και τις ασφαλιστικές εισφορές  που επιβαρύνουν μεγάλα τμήματα του πληθυσμού (κυρίως τα μεσαία δηλωμένα εισοδήματα)
• Διασφαλίστηκε η καταβολή της δόσης των 10,3 δισ. και δημιουργήθηκαν  προϋποθέσεις αύξησης της χρηματοδότησης της οικονομίας μέσω της διαμόρφωσης σχέσεων κανονικότητας με τους εταίρους, γεγονός που συνιστά αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για την ανάταξη της οικονομίας

α2) Εσωτερικά θέματα με σχετική ανεξαρτησία από το μνημόνιο

• Υλοποιήθηκαν νομοθετικές παρεμβάσεις σε προοδευτική αλλά και εκσυγχρονιστική κατεύθυνση σε θέματα κοινωνικών και ατομικών δικαιωμάτων όπως λήψη μέτρων ανακούφισης των φτωχότερων στρωμάτων, καλυτέρευση των συνθηκών στις φυλακές, αλλαγή του νόμου για την ιθαγένεια, θέσπιση του συμφώνου συμβίωσης για τα ομόφυλα ζευγάρια κ.α
• Ρυθμίζεται η λειτουργία των ΜΜΕ, που αποτέλεσαν βασικό πυλώνα της κυριαρχίας του παλιού πολιτικού συστήματος και των παθογενειών του

α3)Προώθηση εθνικών συναινέσεων

• Η κυβέρνηση πήρε πρωτοβουλίες για την επίτευξη συναινέσεων, ωστόσο δεν έδειξε προσήλωση σε αυτή την κατεύθυνση, χωρίς βεβαίως να παραβλέπουμε το γεγονός ότι η αντιπολίτευση κρατά μη συναινετική στάση (κατά το πρότυπο του παλιού ΣΥΡΙΖΑ)

α4) Κυβερνησιμότητα  / εκτελεστική ικανότητα

• Η στελέχωση της κυβέρνησης και του κράτους έγινε με πρόσωπα που δεν είχαν εμπειρίες και τεχνογνωσία εφαρμογής κυβερνητικών προγραμμάτων
• Η απόδοση της κυβέρνησης πάσχει λόγω έλλειψης συντονισμού, αργοποριών, υποτίμησης της εργασίας που απαιτείται για την προώθηση αποφάσεων κ.α

α5) Λειτουργία ως κυβέρνηση όλων των Ελλήνων

• Η κυβέρνηση στελεχώθηκε σχεδόν αποκλειστικά από στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ παρά το ότι στη δεύτερη φάση είχε αρθεί το δίπολο μνημόνιο – αντιμνημόνιο και ήταν διαφορετικά τα ζητούμενα
• Η λειτουργία των κυβερνητικών κομμάτων σε θέματα όπως η στελέχωση του κράτους δεν έκανε τη διαφορά σε σχέση με το παρελθόν

Συμπέρασμα:

• Η διαπραγματευτική τακτική του ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει πείσει. Στην πρώτη φάση γιατί ήταν ριψοκίνδυνη και αμετροεπής. Στη δεύτερη φάση (με την ολοκλήρωση της 1ης αξιολόγησης) γιατί εμπεριείχε επιβαρυντικά μέτρα στις ομάδες που έχουν δυναμική οικονομική δραστηριότητα (στηριγμένη στην εργασία τους) και ταυτόχρονα δηλώνουν τα εισοδήματα που αποκτούν  
• Στο εσωτερικό μέτωπο οι παρεμβάσεις προοδευτικού χαρακτήρα δεν δημιουργούν ρεύμα αλλαγής για τέσσερεις λόγους. Ο πρώτος είναι ότι η εκλογική άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ δεν στηρίχθηκε τόσο στην υποστήριξη ενός προγράμματος προοδευτικών μεταρρυθμίσεων όσο στην εκδίπλωση μιας αντιμνημονιακής στρατηγικής.  Ο δεύτερος είναι το θόλωμα της εικόνας που επιφέρει η συμμετοχή των ΑΝΕΛ στην κυβέρνηση. Ο τρίτος είναι η υπονομευτική στάση των συντηρητικών δυνάμεων που αξιοποιούν την ενυπάρχουσα δυσφορία λόγω των μέτρων  για να ξεδιπλώσουν μια γενικότερη αντιαριστερή ρητορική. Ο τέταρτος είναι ότι οι αλλαγές που προωθεί η κυβέρνηση συχνά μπερδεύονται με αναχρονιστικά στερεότυπα όπως η ταύτιση του δημόσιου συμφέροντος με την κακώς εννοούμενη προστασία των εργαζομένων στον  δημόσιο τομέα, η επιφυλακτικότητα έναντι του ιδιωτικού τομέα, η ελλιπής κατανόηση του γεγονότος ότι η προστασία / βελτίωση της ζωής των κατώτερων οικονομικά στρωμάτων μπορεί να υπάρξει σε συνθήκες διεθνοποιημένου καπιταλισμού μόνο μέσω της δημιουργίας των προϋποθέσεων βιώσιμης ανάπτυξης  κ.α

β) Δυνατότητες και κίνδυνοι για την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ

β1) Δυνατότητες

Η κυβέρνηση έχει δυνατότητες που μπορεί να αξιοποιήσει όπως

• Η αποκατάσταση κλίματος εμπιστοσύνης με τους εταίρους και η εμβάθυνση των σχέσεων με τους σοσιαλδημοκράτες στην Ε.Ε
• Η σαφής προτίμηση των εταίρων για πολιτική σταθερότητα στην Ελλάδα
• Η απόκτηση χρονικού περιθωρίου (έως τον Οκτώβριο) για να δοκιμάσει να κυβερνήσει χωρίς το βάρος της διαπραγμάτευσης
• Η διατήρηση στην κοινή γνώμη των αρνητικών εκτιμήσεων για τα πεπραγμένα των προηγούμενων κυβερνήσεων
•  Η σωρεία των παθογενειών  του παρελθόντος που αντικειμενικά επιφέρουν όχι μόνο αγκυλώσεις / εμπόδια αλλά και μεγάλα πεδία όπου είναι δυνατόν μια νέα πολιτική μπορεί να κάνει τη διαφορά

β2) Κίνδυνοι

Η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με τους εξής κινδύνους:

• Να μετατραπεί σε μια ακόμη κυβέρνηση που το έργο της κυριαρχείται από την απλή εφαρμογή του μνημονίου και αντιστοίχως ο ΣΥΡΙΖΑ να εξελιχθεί σε ένα «συστημικό»  κόμμα που εγκαθιδρύει πελατειακά δίκτυα
• Να συμπεριφερθεί ως κυβέρνηση που οδύρεται για τα μέτρα που εφαρμόζει αντί να έχει την «ιδιοκτησία» της πολιτικής της  ξεκαθαρίζοντας ότι αυτή προκύπτει κάθε φορά ως αποτέλεσμα συμβιβασμών με τους δανειστές και λαμβάνοντας υπόψη τους δημοσιονομικούς περιορισμούς και τις επικρατούσες συνθήκες στις διεθνοποιημένες οικονομικές και πολιτικές σχέσεις
• Να μη σταθεί ικανή να κάνει μια φυγή προς τα εμπρός πραγματοποιώντας δημοκρατικές και εκσυγχρονιστικές αλλαγές παντού (Δημόσια Διοίκηση, Κοινωνικό Κράτος, Οικονομία ), που θα απαλλάξουν τη χώρα από τις παθογένειες του παρελθόντος
• Να διατηρήσει σημαντική εκλογική επιρροή ως αποτέλεσμα τεχνικών εκλογικής επιρροής (όπως προστασία των στρωμάτων που την ψηφίζουν, δημιουργία νέων τζακιών, αξιοποίηση των πόρων με εκλογική λογική) και όχι ως αποτέλεσμα υλοποίησης ενός προγράμματος που θα ανασυγκροτεί πραγματικά τη χώρα ανοίγοντας δρόμο στο μέλλον

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΑΣΗ ΤΗΣ Ν.Δ

Η Νέα Δημοκρατία μετά την εκλογή του Κυρ. Μητσοτάκη, δημιούργησε δυνατότητες μεγαλύτερης διείσδυσης στους «κεντρώους» ψηφοφόρους που επιθυμούν μεταρρυθμίσεις και προέβαλε ως εναλλακτική κυβερνητική λύση. Στη συνέχεια όμως διέψευσε τις προσδοκίες λόγω των εξαρτήσεων που φαίνεται ότι έχει από την ακροδεξιά πτέρυγα της και λόγω του ότι απεκδύεται των ευθυνών της έναντι της χώρας, καθώς αναπτύσσει μια τυφλή αντιπολίτευση.

Η Ν.Δ  επανέρχεται σε μια αντιμνημονιακή ρητορική και έχει αντικαταστήσει τον ΣΥΡΙΖΑ σε ένα αντιπολιτευτικό ρόλο άρνησης κάθε κυβερνητικής ενέργειας. Ζητώντας εκλογές επιχειρεί να δημιουργήσει κλίμα απαλλαγής και καθαρής συντηρητικής παλινόρθωσης. Όταν η Ε.Ε καλωσορίζει τη μεταστροφή του ΣΥΡΙΖΑ αυτή επιζητεί την ακραία πόλωση για καθαρά μικροκομματικούς λόγους.

Με μια τέτοια πολιτική η Ν.Δ ως αξιωματική αντιπολίτευση δεν συγκροτεί μια προωθητική εναλλακτική πρόταση για τη χώρα, έστω και με τους περιορισμούς του ιδεολογικού της πλαισίου, και δεν βοηθά στην αναβάθμιση του πολιτικού συστήματος και στην ουσιαστική  πολιτική αντιπαράθεση.

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΥ ΧΩΡΟΥ

Ο ενδιάμεσος χώρος – παρά τις παραινέσεις των ευρωπαίων σοσιαλδημοκρατών - χαρακτηρίζεται από μια πολιτική έντονης αντιπαλότητας έναντι του ΣΥΡΙΖΑ ακόμη και μετά τη στροφή αυτού (συμφωνία Ιουλίου 2015). Διατηρεί κατά βάση την πολιτική του Βενιζέλου που θεωρεί αντίπαλο τον ΣΥΡΙΖΑ και εταίρο τη Ν.Δ.

Το ΠΑΣΟΚ με τη χρήση επιθετικής φρασεολογίας, την επαναφορά συνθημάτων του παρελθόντος, την ιδιότυπη αντιμνημονιακή ρητορική, αναπαράγει τα αδιέξοδα του και αδυνατεί να απευθυνθεί σε νέα ακροατήρια. Παίζει μόνο το παιχνίδι των αναμνήσεων προσδοκώντας ότι η απογοήτευση από τον ΣΥΡΙΖΑ θα οδηγήσει σε επαναπατρισμό παλαιών ψηφοφόρων του.

Η ΔΗΜΑΡ, αυτή που απέμεινε,  έχει εγκαταλείψει την πολιτική  και προγραμματική φυσιογνωμία της Δημοκρατικής Αριστεράς που ιδρύσαμε και ενσωματώνεται πλήρως στο ΠΑΣΟΚ σε ότι αφορά τις πολιτικές θέσεις (συμπεριλαμβανομένης της αντιΣΥΡΙΖΑ πολεμικής και της αντιμνημονιακής ρητορικής).

Το ΠΟΤΑΜΙ έχει συχνά προτάσεις που αναζητούν την υπέρβαση της παλιάς τάξης πραγμάτων, όμως διακρίνεται από μεγάλες ιδεολογικές διαφορές στο εσωτερικό του και αδυνατεί να δώσει διακριτό στίγμα έναντι του νεοφιλελευθερισμού.

Η προσπάθεια συνεργασίας των δυνάμεων του  ενδιάμεσου χώρου δεν δημιουργεί αισιοδοξία διότι στηρίζεται στις ίδιες πολιτικές, τις ίδιες εξαρτήσεις και τα ίδια πολιτικά πρόσωπα. Επιπλέον είναι προφανές ότι τα κεντρικά πρόσωπα που συμμετέχουν στις διαδικασίες ανασυγκρότησης επιδιώκουν πρωτίστως το προσωπικό τους πλασάρισμα και την κυριαρχία της ομάδας τους. Η πρόσκληση που απεύθυναν κάποιοι στον Κώστα Σημίτη να ηγηθεί της προσπάθειας δείχνει και τα αδιέξοδα της.

Η συνολική πολιτική στάση των δυνάμεων του ενδιάμεσου χώρου δεν βοηθάει την προώθηση των μεταρρυθμίσεων στη χώρα και δεν δημιουργεί προϋποθέσεις πραγματικής ανασυγκρότησης με την απόκτηση ενός διακριτού ανανεωμένου πολιτικού στίγματος. Έτσι  ο τρίτος πόλος  «χάνεται στη μετάφραση».

Θα ήταν άδικη όμως η κριτική μας αν δεν αναγνωρίζαμε σε αυτές τις δυνάμεις τα εξής σημαντικά θετικά σημεία:

• Ψήφισαν τη συμφωνία όταν η χώρα βρέθηκε στο χείλος της καταστροφής
• Έχουν διατυπώσει σε αρκετά σημεία αξιόλογες προγραμματικές συμβολές
• Διαθέτουν πολιτική και διαχειριστική εμπειρία
• Έχουν στις γραμμές τους δυνάμεις που ενδιαφέρονται πραγματικά για την προοδευτική διακυβέρνηση

Παρά την όξυνση και την πόλωση - πολλές φορές τεχνητή - στις σχέσεις ΣΥΡΙΖΑ και δυνάμεων του ενδιάμεσου χώρου,  θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον το να υπάρξουν διαδικασίες σε αυτόν το χώρο που να οδηγήσουν στη διαμόρφωση ενός πόλου με σύγχρονα προοδευτικά χαρακτηριστικά, προσανατολισμένου στη σύμπλευση όλων των προοδευτικών δυνάμεων για την προώθηση της αλλαγής στη χώρα..

Είναι ενδεικτική η αναφορά του Μάσσιμο Ντ’ Αλέμα σε εκδήλωση του «Δικτύου για τη Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα και την Ευρώπη» με θέμα «Greece Forward, προοδευτικές λύσεις για το σήμερα και το αύριο» στην Αθήνα : «Η ατζέντα της κυβέρνησης είναι η ατζέντα του λαού. Εσείς, εμείς οι σοσιαλδημοκράτες έχουμε μεγάλη ευθύνη. Γιατί να είσαστε στην αντιπολίτευση όταν γνωρίζετε ότι χωρίς την κουλτούρα και την εμπειρία του δικού μας χώρου δεν υπάρχει διέξοδος; Δεν είστε μέρος της αντιπολίτευσης αλλά μέρος της λύσης για τη χώρα σας», είπε. «Οι Σοσιαλδημοκράτες πρέπει να μπουν σε αυτή τη συζήτηση για να μην αποτύχει η ελληνική κυβέρνηση. Για να μπορούν να επηρεάζουν την κατάσταση. Χωρίς την κουλτούρα της Σοσιαλδημοκρατίας η κυβέρνηση δεν μπορεί να πετύχει. Η πραγματικότητα δεν αλλάζει με τις λέξεις».

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ  ΕΚΛΟΓΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ

α1) Τα κόμματα και η επιρροή τους

• Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις αλλά και η περιρρέουσα ατμόσφαιρα δείχνουν μεγάλη μείωση της επιρροής του ΣΥΡΙΖΑ, γεγονός που επιφέρει προβάδισμα της Ν.Δ η οποία απλώς διατηρεί υψηλό ποσοστό συσπείρωσης των ψηφοφόρων της.
• Ο ΣΥΡΙΖΑ , υπό το βάρος των μέτρων που έλαβε,  προκαλεί απογοήτευση ταυτόχρονα σε δύο διαφορετικά τμήματα ψηφοφόρων. Το πρώτο είναι αυτό που θεωρεί ότι με την υπογραφή του τρίτου μνημονίου "πρόδωσε" την πολιτική του ταυτότητα και το οποίο σε μεγάλο βαθμό μετακινείται σταδιακά προς συντηρητικές εκδοχές της Αριστεράς (ΛΑΕ, Πλεύση, ΚΚΕ). Το δεύτερο είναι αυτό που θεωρεί ότι είναι αναποτελεσματικός και στη διαπραγμάτευση και στην κυβερνητική διαχείριση και το οποίο μετακινείται σε μεγάλο βαθμό σε θέση αναποφάσιστου. Φθορά έχει υποστεί και η εικόνα του πρωθυπουργού.
• Ο ΣΥΡΙΖΑ, φαίνεται ότι πληρώνει την «αντιμνημονιακή» ρητορική των εύκολων λύσεων που καλλιέργησε στα χρόνια που ήταν αξιωματική αντιπολίτευση, που επέφερε βεβαίως τη μεγάλη αύξηση της εκλογικής του επιρροής αλλά τώρα γυρίζοει "μπούμερανγκ". Επιπλέον η κατάρρευση της αντιμνημονιακης στρατηγικής του ΣΥΡΙΖΑ, που υποτίθεται ότι θα καταργούσε όλα τα μνημόνια και θα μετατρεπόταν σε εμβρυουλκό των εξελίξεων στην Ευρώπη , δεν αντισταθμίστηκε επαρκώς στη νέα φάση από μια πολιτική η οποία να δίνει ευκρινές περιεχόμενο στην έννοια της προόδου σε αντιδιαστολή με αυτήν της συντήρησης.
• Η Ν.Δ διατηρεί τη συσπείρωση της όμως αδυνατεί να εισπράξει από τη φθορά του ΣΥΡΙΖΑ και να διεισδύσει στον ενδιάμεσο χώρο
• Ο ενδιάμεσος χώρος (ΠΑΣΟΚ-ΠΟΤΑΜΙ) δεν καταφέρνει να κερδίσει πόντους καθώς κατατρύχεται από  προσωπικούς ρόλους, επηρεάζεται ακόμη από εξωθεσμικά κέντρα, κυριαρχείται από το παλιό πολιτικό προσωπικό και αδυνατεί να δώσει ένα διακριτό πολιτικό στίγμα μεταξύ των δύο πόλων, ενώ οι προσπάθειες συνένωσης του εκλαμβάνονται από τους πολίτες ως διαδικασίες με στόχο την κομματική επιβίωση.
• Οι προτιμήσεις των πολιτών για την κυβέρνηση που έχει ανάγκη ο τόπος σταδιακά αυξάνονται υπέρ μιας άλλης κυβέρνησης που είτε θα προκύψει από την παρούσα βουλή είτε μέσα από εκλογές, ενώ αντίστοιχα μειώνεται το ποσοστό αυτών που επιθυμούν τη διατήρηση της σημερινής κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ

α2) Η αύξηση της απογοήτευσης των πολιτών

• Η πλειονότητα των πολιτών αισθάνεται ότι η πολιτική δεν μπορεί να προσφέρει λύσεις για την έξοδο της χώρας από την κρίση και αποστασιοποιείται από τα πολιτικά πράγματα.  Στις εκλογές του Ιανουαρίου 2015 ψήφισαν 6.330.786 και στις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015 ψήφισαν 5.566.295. Επιπλέον πολλοί εξ αυτών που συμμετείχαν στις τελευταίες εκλογές αισθάνονται σήμερα απογοητευμένοι από την εξέλιξη της πολιτικής και τη στάση των κομμάτων.
• Ιδιαίτερα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ έχει απογοητευτεί και αισθάνεται πολιτικά άστεγος. Μεταξύ αυτών και όσοι είχαν πιστέψει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα κάνει όλα όσα έλεγε αλλά ότι μπορούσε να αποτελέσει φορέα ενός πειστικού και ρεαλιστικού προγράμματος εξόδου από την κρίση. Αυτοί οι ψηφοφόροι δύσκολα μπορούν να συσπειρωθούν από άλλα κόμματα.
• Τα κόμματα είναι για την κοινή γνώμη αναξιόπιστα και φαίνεται να μην μπορούν να δώσουν ελπίδα καθώς δεν αλλάζουν τις ιδέες, τις προτάσεις και τις μεθόδους τους. Αυτό, σε συνδυασμό βεβαίως με τη μη βελτίωση της κατάστασης και τη διατήρηση της υπερφορολόγησης και των μειωμένων εισοδημάτων, δημιουργεί διαρκή και έντονη κοινωνική δυσφορία.

α3) Η ευθύνη των πολιτών

• Η στάση των πολιτών χαρακτηρίζεται από ατομική οπτική γεγονός που δυσχεραίνει σε πολιτικό επίπεδο την προώθηση των αναγκαίων λύσεων με δίκαιο επιμερισμό των βαρών.  Οι κινητοποιήσεις συχνά έχουν συντεχνιακό χαρακτήρα και η κοινωνία είναι κατακερματισμένη. Ο πληθυσμός ανταλλάσει την προτίμηση ψήφου με όποιον του δίνει ελπίδα για προσωπική διέξοδο και όχι με όποιον καταθέτει μια τεκμηριωμένη πρόταση που δίνει διέξοδο για τη χώρα.
• Η αλλαγή των κοινωνικοπολιτικών στάσεων υπέρ ενός συνολικού σχεδίου αναδεικνύεται ως βασική  προϋπόθεση για την έξοδο από την κρίση.

 

ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΩΝ

Η ΑΠΟΤΡΟΠΗ ΝΕΑΣ ΚΡΙΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

α) Τα προβλήματα είναι ακόμη μπροστά μας  

Η χώρα παραμένει σε κατάσταση ύφεσης, τεράστιας ανεργίας, μείωσης των εισοδημάτων, με μεγάλους χαμένους των αλλαγών τους ανέργους, τους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα καθώς και τους συνεπείς φορολογούμενους.

Τα μέτρα δεν τελείωσαν με τη 1^η αξιολόγηση. Υπάρχουν για τη 2^η αξιολόγηση ανοικτά σημαντικά ζητήματα όπως τα εργασιακά. Στα δημοσιονομικά θέματα η εξέλιξη δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα είναι θετική, αφού οι νέοι νόμοι για τη φορολογία και τις ασφαλιστικές εισφορές είναι βέβαιο ότι δεν θα λειτουργήσουν σύμφωνα με τις προσδοκίες, με αποτέλεσμα τα έσοδα να είναι  μειωμένα. Έτσι δεν μπορούν να αποκλειστεί η λήψη νέων μέτρων το 2017 μέσω της ενεργοποίησης του «αυτόματου κόφτη». Επιπλέον οι υψηλοί δημοσιονομικοί στόχοι (3,5% από το 2018 και μετά) θα αποτελέσουν πολύ σοβαρό πρόβλημα αν δεν γίνει κατορθωτή μέσω μιας νέας διαπραγμάτευσης η μείωση τους κατά το ήμισυ.

Ταυτόχρονα η ανάπτυξη δεν θα προκύψει αυτόματα μέσω πολιτικών αποφάσεων  και δεν θα επέλθει εάν δεν δημιουργηθούν προϋποθέσεις, μέσα από ένα συνεκτικό και πολυδιάστατο πλαίσιο παρεμβάσεων σε πολλούς τομείς  του κράτους και της οικονομίας όπως ο εκσυγχρονισμός του δημόσιου τομέα, η καταπολέμηση της διαφθοράς, η βέλτιστη αξιοποίηση των δημόσιων πόρων και η δημιουργία ευνοϊκού κλίματος για την ανάπτυξη της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Το δε πέρασμα σε μια δίκαιη ανάπτυξη, που σωστά εκφωνείται, προϋποθέτει τη δημιουργία συνθηκών ανταγωνιστικής παραγωγής πλούτου και όχι απλώς αναδιανομής του ήδη υπάρχοντος,  ο οποίος βαίνει μειούμενος.

Τέλος το προσφυγικό ως πρόβλημα παραμένει και με την έννοια της αντιμετώπισης των προβλημάτων όσων προσφύγων παραμένουν στη χώρα μας αλλά και με την έννοια του κινδύνου κατάρρευσης της συμφωνίας Ε.Ε – Τουρκίας.

β) Οι κυβερνητικές αστοχίες και ο κίνδυνος παλινόρθωσης της Ν.Δ

Σε αυτές τις εσωτερικές και διεθνείς πολιτικοοικονομικές συνθήκες τα πράγματα είναι αντικειμενικά δύσκολα. Γίνονται δυσκολότερα από τις αντιφάσεις της πολιτικής προσαρμογής του ΣΥΡΙΖΑ καθώς επίσης και από τη χαμηλή απόδοση του κυβερνητικού έργου, ως αποτέλεσμα μιας βασανιστικής διαδικασίας απαλλαγής από τα στερεότυπα και απόκτησης τεχνογνωσίας άσκησης δημόσιων πολιτικών συχνά «στου κασίδη το κεφάλι».

Οι αντικειμενικές δυσκολίες, οι προβληματικές διαστάσεις της κυβέρνησης, η δημαγωγική στάση της αντιπολίτευσης, δεν προοιωνίζουν  διαδικασίες εξόδου από την κρίση. Πιθανότερο σενάριο είναι η στασιμότητα, η οποία όμως θα προκαλέσει μεγαλύτερη απομάκρυνση από την πολιτική  κυρίως των ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ. Ο κίνδυνος μιας νέας κρίσης και αποτέλεσμα τη συντηρητική παλινόρθωση, με χειρότερους μάλιστα όρους  σε σχέση με το παρελθόν, είναι υπαρκτός.

γ) Η ανανέωση του προτάγματος της προοδευτικής διακυβέρνησης

Η χώρα δεν χρειάζεται εκλογές, ούτε βεβαίως η κατάσταση θα βελτιωθεί με την επιστροφή της Ν.Δ στην κυβέρνηση. Αυτό που χρειάζεται είναι κυβέρνηση συνεργασίας σε προοδευτική προγραμματική βάση.

Μια κυβέρνηση που σε συνεργασία με τις προοδευτικές δυνάμεις στην Ευρώπη θα διεκδικεί την αλλαγή πολιτικών στο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την προσγείωση των δημοσιονομικών στόχων, την καταπολέμηση της ανεργίας, τη βιώσιμη ανάπτυξη , την αναδιάρθρωση του χρέους, την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης με αλληλεγγύη και συλλογικό τρόπο, την εμβάθυνση των δημοκρατικών διαδικασιών.

Μια κυβέρνηση που θα να διαπραγματευθεί μια νέου τύπου σχέση με τους εταίρους  ώστε να μπορεί να επιλέγει τα μέτρα πολιτικής για την επίτευξη των στόχων  που έχουν συμφωνηθεί, έχοντας βεβαίως συναίσθηση ότι η σταδιακή αντικατάσταση των συντηρητικών πολιτικών μπορεί να επιτευχθεί  μόνο εάν οι εναλλακτικές πολιτικές που εφαρμόζει  παράγουν ισοδύναμα αποτελέσματα.

Μια κυβέρνηση που θα προωθεί ένα πρόγραμμα  βέλτιστων λύσεων  με δεδομένες τις υποχρεώσεις της χώρας και τη δημοσιονομική στενότητα και θα τεκμηριώνει την αντίθεση μεταξύ προοδευτικής και συντηρητικής πολιτικής στο έδαφος των πραγματικών δυνατοτήτων.

Μια κυβέρνηση που θα έχει στόχο να αποφύγει την  τελμάτωση εντός της κρίσης ( η οποία είναι δυνατόν να επέλθει ακόμη και στο όνομα της προστασίας των χαμηλών εισοδημάτων) και να «κόψει δρόμο» δίνοντας συνδυαστική λύση στο δημοσιονομικό, αναπτυξιακό και κοινωνικό πρόβλημα της χώρας, με ταχύτατη εφαρμογή της συμφωνίας, δικαιότερο κοινωνικό επιμερισμό, λήψη μέτρων κοινωνικής αντιστάθμισης και οικονομικής αντιρρόπησης.

Μια κυβέρνηση που θα προωθήσει σαρωτικές δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις και εκσυγχρονισμούς σε όλους τους τομείς του κράτους και της οικονομίας δημιουργώντας προϋποθέσεις βιώσιμης ανάπτυξης.

Μια κυβέρνηση που θα εστιάσει σε νέες προσεγγίσεις και εργαλεία που να μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά σε συνθήκες διεθνοποιημένου καπιταλισμού και να επανατοποθετήσει την έννοα του προοδευτικού στις νέες συνθήκες.

Σήμερα δεν είναι προοδευτικό η διεύρυνση της ατομικής πρόσβασης στο κράτος για τους ανθρώπους των λαϊκών τάξεων, αλλά η πλήρης ανασυγκρότηση του δημόσιου τομέα με τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, η καθιέρωση  νέων διαδικασιών διαφάνειας και αξιοκρατίας, η αντιμετώπιση του κομματισμού, των πελατειακών σχέσεων, της διαφθοράς και των εκτεταμένων περιοχών μειωμένης παραγωγικότητας.

Σήμερα είναι προοδευτικό να επικεντρώνεις στην προώθηση μιας  ανάπτυξης νέου τύπου με παραγωγή, θέσεις εργασίας και  εισοδήματα που θα μπορούν να σταθούν σε ένα διεθνοποιημένο και ανταγωνιστικό περιβάλλον και όχι να θεωρείς ότι επαρκεί μια πολιτική αναδιανομής.

Σήμερα δεν είναι προοδευτικό να προστατεύεις προβληματικές δημόσιες επιχειρήσεις σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού, αλλά το να δημιουργείς περιβάλλον ανάπτυξης των παραγωγικών επιχειρήσεων με περιορισμό της γραφειοκρατίας, σταθερό  φορολογικό σύστημα, διασφάλιση πρόσβασης σε φτηνό δανεισμό.

Σήμερα δεν είναι προοδευτικό να δημιουργείς τα δικά σου "νέα τζάκια" αλλά το να δημιουργείς ανοικτές αγορές χωρίς καρτέλ και αποδοτική διαχείριση των δημόσιων πόρων  χωρίς ιεραρχημένα συμφέροντα και προνομιακές προσβάσεις. 

Σήμερα είναι προοδευτική η κοινωνική πολιτική που αντικαθιστά τις ευνοϊκές ρυθμίσεις υπέρ συγκεκριμένων ομάδων με την δίκαιη και αποδοτική διαχείριση των διατιθέμενων πόρων και την απόδοση προτεραιότητας σε δράσεις επείγοντος χαρακτήρα όπως η καθιέρωση του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος.

Σήμερα δεν είναι προοδευτικό να εξαλείψεις τα κέρδη μέσω της υπερφορολόγησης αλλά να καταπολεμήσεις την φοροδιαφυγή ώστε να υπάρξει μια ορθολογική φορολόγηση που δεν θα δημιουργεί αντικίνητρα στην επιχειρηματικότητα και τους συνεπείς φορολογούμενους και θα φορολογεί με λιγότερα χρήματα περισσότερους από αυτούς που φορολογούνται με το υφιστάμενο πλαίσιο.

Σήμερα είναι προοδευτικό να ενσωματώνεις τη διαγενεακή διάσταση σε όλες τις δημόσιες πολιτικές, ώστε να αρθεί η μετακύληση των βαρών στη νέα γενιά.

Σήμερα είναι προοδευτικό να αλλάξεις τις μεθόδους διακυβέρνησης αξιοποιώντας το καλύτερο δυναμικό με προοδευτική αντίληψη που διαθέτει η ελληνική κοινωνία και δύναται να προσφέρει με διοικητική ικανότητα/αποτελεσματικότητα.

δ) Η δημιουργία ενός κοινωνικού και πολιτικού μπλόκ για την προοδευτική αλλαγή

Η προοδευτική αλλαγή σε καθεστώς μνημονίων είναι μια πολύ δύσκολη υπόθεση.

Σε πολιτικό επίπεδο προϋποθέτει τη συσπείρωση και κοινή δράση όλων των προοδευτικών κομμάτων, κινήσεων και ενεργών πολιτών , που είναι διαθέσιμες να συμβάλλουν σε αυτή την κατεύθυνση, ανεξαρτήτως των όποιων διαφορών του παρελθόντος και του παρόντος. Οι δυνάμεις αυτές βρίσκονται σε ένα ευρύ πλαίσιο που περιλαμβάνει τη ριζοσπαστική αριστερά, τη δημοκρατική - μεταρρυθμιστική αριστεράς, τη μη νεοφιλελεύθερη σοσιαλδημοκρατία, την πολιτική οικολογία και το "δημοκρατικό κέντρο".

Σε κοινωνικό επίπεδο προϋποθέτει τη στήριξη όλων των πολιτών που τάσσονται υπέρ των προοδευτικών μεταρρυθμίσεων, μακριά από στερεότυπα και λαϊκισμούς του παρελθόντος. Που κατανοούν το προοδευτικό ως αυτό που προωθεί το γενικό καλό και το δημόσιο συμφέρον και όχι ως αυτό που ικανοποιεί τα αιτήματα της επαγγελματικής τους κατηγορίας. Που με τις πράξεις και τη στάση τους επιβραβεύουν τον επαγγελματισμό, την αξιοσύνη, την άψογη εκτέλεση των δημόσιων και μη λειτουργημάτων. Που υποστηρίζουν ένα νέο παραγωγικό και καταναλωτικό πρότυπο ανοικτό, με εξωστρέφεια, καινοτομία και  δημιουργικότητα. 

Για αυτό πιστεύουμε ότι η επιδίωξη συνεργασίας όλων των προοδευτικών δυνάμεων πρέπει να είναι σταθερή και συνεχής, ώστε σταδιακά να υπερβούμε το κλίμα πόλωσης που υπάρχει μεταξύ του ΣΥΡΙΖΑ και των δυνάμεων του ενδιάμεσου χώρου. Είναι ευθύνη του ΣΥΡΙΖΑ να εξαντλήσει όλα τα περιθώρια συγκλίσεων με τις δυνάμεις της σοσιαλδημοκρατίας στο εσωτερικό της χώρας (με τον ίδιο τρόπο που το πράττει στο εξωτερικό). Είναι επίσης ευθύνη των κομμάτων του ενδιάμεσου χώρου να απαγκιστρωθούν από τη Νέα Δημοκρατία, να αφήσουν πίσω την αντιαριστερή ρητορική και με τη δική τους ταυτότητα να συνεισφέρουν σε προοδευτικές λύσεις.

ε) Η σημασία της εξέλιξης της πολιτικής και των συμμαχιών του ΣΥΡΙΖΑ

Η ΣΥΡΙΖΑ όσο καθορίζει την πολιτική του από τις δικές του βεβαιότητες (συχνά αναφυόμενες από το παρελθόν) και απλώς "επιτρέπει" μόνο στον εαυτό του να κάνει τους αναγκαίους συμβιβασμούς με τους «κακούς»  δανειστές, χωρίς να συναντιέται με άλλες δυνάμεις που υποστηρίζουν μια προοδευτική διακυβέρνηση, δεν θα μπορέσει να δημιουργήσει πλειοψηφικό ρεύμα προοδευτικής αλλαγής. Ο προοδευτικός πόλος δεν είναι μια μετονομασία του κόμματος του ΣΥΡΙΖΑ αλλά μια συνάντηση και κοινή δράση του ΣΥΡΙΖΑ - που είναι ο φορέας με τη μεγάλη πολιτική επιρροή -  με όλες τις προοδευτικές δυνάμεις  σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο.

Εξάλλου η προτεινόμενη από το ΣΥΡΙΖΑ νομοθέτηση της απλής αναλογικής ενισχύει την ανάγκη των κυβερνήσεων συνεργασίας και αντικειμενικά δημιουργεί δύο βασικές εκδοχές κυβερνητικών λύσεων, την προοδευτική και την συντηρητική, εντός των οποίων θα συμμετέχουν κόμματα,  κινήσεις και μη κομματικά ενταγμένοι ενεργοί πολίτες.

Σημαντική επίδραση στις εξελίξεις θα έχει το άνοιγμα του ΣΥΡΙΖΑ από προγραμματική, πολιτική και οργανωτική άποψη. Εν όψει του συνεδρίου ο Αλέξης Τσίπρας έθεσε κατευθύνσεις χωρίς να αποσαφηνίσει το χαρακτήρα των αλλαγών που προωθεί. Συγκεκριμένα ανέφερε τα εξής σημεία:

• Σχεδιασμός της στρατηγικής διακυβέρνησης της Αριστεράς, με ορίζοντα την Ελλάδα του 2021. «Ποια Ελλάδα θέλουμε να δημιουργήσουμε. Με ποιο παραγωγικό και αναπτυξιακό μοντέλο, ποιες θεσμικές μεταρρυθμίσεις, στο Σύνταγμα, στο πολιτικό σύστημα, στα δικαιώματα και τον πολιτισμό».
• Άνοιγμα του κόμματος στην κοινωνία και στην εκλογική του βάση

Είναι βέβαιο ότι σε αυτό το ζήτημα θα υπάρξουν εντός του ΣΥΡΙΖΑ διαφορετικές προσεγγίσεις και αντιπαραθέσεις.

Τα ερωτήματα για τον ΣΥΡΙΖΑ είναι:

• Θα εκπονήσει/ προωθήσει ένα εφαρμόσιμο πρόγραμμα δημοκρατικών εκσυγχρονιστικών μεταρρυθμίσεων και αλλαγών δικής του «ιδιοκτησίας» που θα αλλάξουν εκ βάθρων τη χώρα ή θα περιοριστεί μόνο στην καταπολέμηση της διαπλοκής και σε κάποιες θεσμικές αλλαγές αφήνοντας όλα τα υπόλοιπα στην αρμοδιότητα του μνημονίου ;
• Θα προσεγγίσει με την αυτοτέλεια που τους αρμόζει τα ζητήματα αφενός της θεμιτής δικής του οργανωτικής ανάπτυξης και αφετέρου της εκδίπλωσης μιας πολιτικής συμμαχιών για τη συγκρότηση ενός συνασπισμού προοδευτικών μεταρρυθμιστικών δυνάμεων ή θα υποκαταστήσει το δεύτερο με το πρώτο "συμμαχώντας με τον εαυτό του" και επιδιώκοντας  απλώς την κομματική ένταξη πολιτών που συμφωνούν με τις επιλογές του αλλά δεν έχουν ακόμη συνδεθεί οργανωτικά μαζί του ; 
• Θα προωθήσει μια ανοικτή διαδικασία πολιτικής συνάντησης με πολιτικές δυνάμεις και ομάδες με τις οποίες είχε διαφορετική πορεία αλλά τώρα έχουν δημιουργηθεί προϋποθέσεις συνοδοιπορίας ή θα περιοριστεί σε μικρά βήματα κορυφής ώστε να μην «προκληθούν» αντιδράσεις από κομματικές δυνάμεις που διακατέχονται από επιφυλακτικότητα έναντι των συνεργασιών;

στ) Ο ρόλος του Δικτύου Αριστερών Δημοκρατών 

Υπό το πρίσμα της δημιουργίας βιώσιμης προοδευτικής διακυβέρνησης παρακολουθούμε τις πρωτοβουλίες όπως :

• Η ενδεχόμενη διεύρυνση του ΣΥΡΙΖΑ και η απόκτηση εκ μέρους του λογικής ευρύτερων συνεργασιών
• Οι διεργασίες στον ενδιάμεσο χώρο μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και Ν.Δ και η τοποθέτηση που θα λάβει η κάθε μια από αυτές τις δυνάμεις στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης των προοδευτικών και των συντηρητικών δυνάμεων.

Οι σχέσεις μας με αυτούς τους χώρους ορίζονται από τις πολιτικές που εκφράζουν. Δεν υποκύπτουμε στην αντιΣΥΡΙΖΑ και αντιαριστερή υστερία που εκπορεύεται από τη Ν.Δ αλλά συχνά και από το ΠΑΣΟΚ και το ΠΟΤΑΜΙ.  Ταυτόχρονα δεν κλείνουμε τα μάτια στις υστερήσεις και τα στερεότυπα του ΣΥΡΙΖΑ στο βωμό της σύγκλισης μαζί του. Παραμένουμε στο προγραμματικό πλαίσιο και την οπτική που συγκροτήσαμε μέσω της πορείας μας στην Ανανεωτική Αριστερά και στη Δημοκρατική Αριστερά (έως τον Αύγουστο του 2015) και αυτό θέλουμε να εμβαθύνουμε και να προσαρμόσουμε στις νέες συνθήκες, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός ευρύτερου μπλοκ δυνάμεων για την προοδευτική αλλαγή.

Η ενδεχόμενη συνεργασία μας με τον ΣΥΡΙΖΑ και ο βαθμός αυτής της συνεργασίας θα εξαρτηθεί από τις πολιτικές του ΣΥΡΙΖΑ και το εάν δείξει ειλικρινή πρόθεση συνάντησης με άλλες πολιτικές κινήσεις και δίκτυα ενεργών προοδευτικών πολιτών.

Τα περιθώρια της κοινής δράσης μας με τις δυνάμεις του ενδιάμεσου χώρου εξαρτώνται από το βαθμό που αυτές θα απαγκιστρωθούν από τη Ν.Δ και θα δείξουν έμπρακτο ενδιαφέρον για μια πραγματική προοδευτική διακυβέρνηση του τόπου.

Σε συσχέτιση με αυτές τις εξελίξεις και διαπιστώνοντας τις διαφορές μας με την ασκούμενη κυβερνητική πολιτική αλλά και την κάθετη διαφωνία μας με την τακτική της δομικής και της «πάση θυσία και με κάθε τρόπο» αντιπολίτευσης που ακολουθούν ΠΑΣΟΚ και ΠΟΤΑΜΙ, θεωρούμε αναγκαίο να συνεχίζουμε και να ενισχύουμε τη λειτουργία του Δικτύου. Κύριος στόχος μας είναι να βάλουμε το δικό μας μικρό λιθαράκι στη δημιουργία ενός προοδευτικού μεταρρυθμιστικού συνασπισμού δυνάμεων και την προώθηση ενός προγράμματος εξόδου από την κρίση με δίκαιη, κατά το δυνατόν, εφαρμογή του 3ου μνημονίου και ταυτόχρονη προώθηση αντίρροπων μέτρων και πρωτοβουλιών που να δημιουργούν προϋποθέσεις βιώσιμης ανάπτυξης και κοινωνικής ανάταξης.